Een passende bestemming voor de Oosterkerk?

De Oosterkerk staat al geruime tijd te koop, maar nu is er een serieuze koper. We beseffen dat dit bericht hard aan zal komen bij velen van ons. Want het afscheid van dit gebouw komt hiermee toch dichterbij.
Dat dit mooie gebouw verkocht zal worden, daarover hebben we als gemeente al een beslissing genomen in het voorjaar van 2016. Het liefst willen we het verkopen aan een kerkgenootschap, want het toekomstige gebruik moet wel passen bij het gevoel dat we hebben bij dit gebouw. Maar verkoop aan een geloofsgemeenschap zit er niet in, dat is inmiddels voldoende gebleken.
Wij denken in Bouwbedrijf Klomps een goede potentiële koper gevonden te hebben. Deze partij heeft (samen met initiatiefnemer Annelies Lammers) de intentie om in de Oosterkerk een zorgcomplex te realiseren met ongeveer 25 zorgeenheden. Daarbij zal het gedenkraam bewaard worden, een bijzondere plek krijgen en (op gezette tijden) toegankelijk blijven. Ook het orgel zal bewaard blijven in de plannen.
Het behoud van het gedenkraam was een van de voorwaarden die we aan de potentiële kopers hebben gesteld. En gelukkig blijkt dat bij deze koper gewaarborgd!
Maar voordat we verder gaan willen we als kerkrentmeesters en kerkenraad eerst uw mening horen over deze bestemming. Er zijn handtekeningen gezet onder een koopovereenkomst, maar de ontbindende voorwaarde is de toestemming van de Grote Kerkenraad, die eerst zal luisteren naar wat er door u naar voren wordt gebracht. Zonder de toestemming van Grote Kerkenraad gaat deze koop niet door en zullen we verder moeten zoeken naar een andersoortige bestemming. Daarom zullen we in de komende tijd veel voorlichting gaan geven aan u. Ook de buren van de Oosterkerk zullen we op de hoogte brengen.
Maar eerst alles op een rij.

Hoe is het begonnen?
Ook in Aalten liepen de tekorten op door minder bijdragen en kerkverlating. Bij ongewijzigd beleid, zou het fout gaan en er moest wat gebeuren om verder te kunnen.
Daarom werd in 2012 de ‘Commissie Toekomst Protestantse Gemeente Aalten’ ingesteld met de opdracht om beleid en financiën op elkaar af te stemmen. Hun advies werd beschreven in het rapport ‘Sprong naar de toekomst’. Daarin stond de dringende aanbeveling om te onderzoeken met welke gebouwen we verder moeten en welke gesloten moeten worden. Vervolgens is in 2014 de ‘Werkgroep Gebouwen’ ingesteld, om de kerkenraad en de gemeente een zorgvuldig advies te geven inzake de kerkelijke gebouwen. In het najaar van 2015 is het rapport van deze werkgroep besproken op een gemeenteavond en in het voorjaar van 2016 opnieuw. Daarna heeft de Grote Kerkenraad het besluit genomen om een passende bestemming voor de Oosterkerk te zoeken. Vervolgens kreeg het college van kerkrentmeesters hiervoor opdracht van de kerkenraad.

Hoe is dit besluit voor herbestemming opgepakt?
Een besluit nemen is één ding. Het ten uitvoer brengen een ander. Zorgvuldigheid is nodig. En er waren vragen die nog beantwoord moesten worden. Welke bestemming vinden we aanvaardbaar, wat vinden we belangrijk bij een overdracht, waar moeten we aan denken, hoe gaan we om met het gevoel dat zoveel mensen hebben bij dit gebouw, wat is haalbaar en wat niet, waar kunnen we informatie en hulp halen? Ook dat laatste (deskundigheid binnenhalen) was belangrijk.

De vraag naar herbestemming heeft ertoe geleid dat in 2017, een opdracht gegeven is aan Het Gelders Genootschap (een onafhankelijke adviesorganisatie, zie www.geldersgenootschap.nl) een haalbaarheidsonderzoek te doen naar een herbestemming voor de Oosterkerk.

Uit het onderzoek zijn de volgende mogelijkheden gekomen:

  • gebruik door een andere geloofsgemeenschap
  • woonzorgcomplex en/of zorgwoningen
  • maatschappelijke voorzieningen
  • hoogwaardige horeca
  • kantoren

Zonder al te uitbundig aan de weg te timmeren is op diverse manieren kenbaar gemaakt dat de Protestantse Gemeente Aalten  op zoek is naar een passende bestemming voor de Oosterkerk.  

In KerkVenster hebt u kunnen lezen dat er goede gesprekken zijn geweest met geloofsgemeenschap De Meiberg. Deze gesprekken hebben uiteindelijk niet geleid tot een overeenkomst. In december 2018 heeft De Meiberg aangegeven dat we in alle vrijheid verder konden gaan met onze zoektocht.

Daarna hebben zich, los van elkaar, in de zomer van 2019 drie gegadigden voor koop gemeld bij de kerkrentmeesters. Een kleine werkgroep van de kerkrentmeesters heeft vervolgens met alle gegadigden gesprekken gehad. Naar aanleiding van deze gesprekken hebben alle drie de gegadigden hun ideeën en plannen op papier gezet. Het voltallige college van kerkrentmeesters heeft deze beoordeeld en daar is de, ons inziens, best passende en meest haalbare bestemming uitgekozen.

Vanaf dat moment is de zaak overgedragen aan een kerkelijk vastgoedspecialist, dhr. Luuk ten Hooven, rentmeester van het KKG (Kantoor der Kerkelijke Goederen), een landelijke organisatie die gespecialiseerd is in het beheer van kerkelijke goederen. Hij heeft ons de noodzakelijke professionele begeleiding gegeven voor dit stadium van het proces (waar moet je op letten bij verkoop van een kerkgebouw, wat is belangrijk, wat zijn voetangels en klemmen, etc.).

Wat zijn onze voorwaarden?
Naast het feit dat de Oosterkerk een passende bestemming moet krijgen zijn er nog meer belangrijke dingen waar we aandacht voor moeten hebben.
Een heel belangrijke voorwaarde is het prachtige gedenkraam. Dit kostbare erfgoed  mag niet verloren gaan. Deze opdracht heeft dhr. Luuk ten Hooven ook meegekregen.
Ook is er een voorwaarde dat het gebouw niet doorverkocht mag worden, anders dan met een vooraf met de Protestantse Gemeente Aalten afgestemde en gescreende partij.
In de gesprekken met de beoogde koper bleek dat aan al onze voorwaarden voldaan kan worden. Het verloop van de gesprekken gaf aan dat allerlei karakteristieke elementen van de Oosterkerk behouden zullen worden, waaronder het orgel. Zelfs de banken krijgen een bestemming in het ontwikkelde plan. Dit alles was zo positief dat het tot een koopovereenkomst heeft geleid met de beoogde koper: Bouwbedrijf Klomps uit Dinxperlo. Klomps gaat voor een nog niet bekende zorgpartij woonzorgeenheden realiseren.

Is alles hiermee rond?
Uitdrukkelijk willen wij vermelden dat deze koopovereenkomst nog niet wil zeggen dat de koop al rond is. Voordat er definitief getekend kan worden zijn er voor beide partijen nog ontbindende voorwaarden.
Voor ons als Protestantse Gemeente Aalten is de ontbindende voorwaarde dat we toestemming krijgen van de Grote Kerkenraad en het CCBB (Classicaal College voor de Behandeling van Beheerszaken).
Voor de kopende partij zijn de belangrijkste voorwaarden dat ze voor 1 juli 2020 de financiering rond krijgen en voor 1 juli 2021 een onherroepelijke omgevingsvergunning hebben.
Dit betekent dat de overdracht uiterlijk 1 juli 2021 plaats zal vinden of zoveel eerder als mogelijk. Daarbij is met de kopende partij gewaarborgd dat wij tot minimaal eind 2020 gebruik kunnen maken van de Oosterkerk voor onze eredienst.

Hoe nu verder?
Voor toestemming tot overdracht volgen we de procedure van de kerkorde.

Eerst gaat het voorstel naar het moderamen van de kerkenraad, vandaar naar de Kleine Kerkenraad, waarna het naar de Grote Kerkenraad gaat. Deze neemt een voorgenomen besluit en legt dit voor aan de gehele gemeente. Aan de gemeente wordt de vraag voorgelegd of zij de bestemming Woonzorg een passende bestemming vindt voor de Oosterkerk. Via KerkVenster informeren we de gemeente. Op twee gemeenteavonden zal de gemeente verder geïnformeerd en gehoord worden.

In verband met de coronacrisis zullen de gemeenteavonden in twee fases plaatsvinden.
Op de eerste avond zal via kerkbeeld alle informatie met u gedeeld worden.
U krijgt dan een week de tijd om schriftelijk vragen te stellen en indien u dat wenst kunt u (met maximaal 100 gemeenteleden) de tweede avond lijfelijk aanwezig zijn. Hiervoor moet u zich aanmelden.
Voor alle duidelijkheid nogmaals het volgende. De vraag is niet meer: ‘Mag de Oosterkerk verkocht worden?’, want die beslissing is al veel eerder genomen.
De vraag is: ‘Is de bestemming zorgcomplex een goede herbestemming voor dit gebouw?’
Na dit hele proces zal de Grote Kerkenraad alles afwegen en een definitief besluit nemen.
Dhr. Luuk ten Hooven van het KKG zal de aanvraag bij het CCBB regelen.
Ook de buurt rondom de Oosterkerk vergeten we niet: deze zal gelijk met het uitkomen van dit KerkVenster worden geïnformeerd over de stand van zaken.

De planning
12 juni   Informatie over de stand van zaken wordt via KerkVenster gegeven.

12 juni   De buurt wordt geïnformeerd.

15-juni  De klankbordgroepen van de wijken Barlo-Dale en IJzerlo (alle ambtsdragers van die wijken) komen
              bijeen voor een presentatie van het plan.

16-juni  De klankbordgroepen van de wijken Lintelo en Haart–Heurne (alle ambtsdragers van die wijken) komen
              bijeen voor een presentatie van het plan.

23 juni  Vergadering Kleine Kerkenraad over de stand van zaken.

26 juni  De gemeenteleden worden verder geïnformeerd over ontwikkelingen via KerkVenster.

2 juli     De Grote Kerkenraad (alle ambtsdragers) behandelt het voorstel tot overdracht van de Oosterkerk.

6 juli     Eerste (online)gemeenteavond in de Oosterkerk, met toelichting door de beoogd koper.

13 juli   Tweede (online)gemeenteavond in de Oosterkerk, met ditmaal (vanwege overheidsrichtlijnen) maximaal
              100 personen aanwezig, vooraf aanmelden is nodig.

16 juli   Vergadering Grote Kerkenraad met besluit over deze mogelijke herbestemming van de Oosterkerk.

Samenvattend
We beseffen dat dit bericht van een mogelijke herbestemming van de Oosterkerk voor veel mensen erg moeilijk zal zijn maar hopen hiermee toch duidelijkheid te geven.

Op een rij:

  • Er is een serieuze koper die een zorgcomplex met ongeveer 25 zorgeenheden wil realiseren in de Oosterkerk.
  • De bestemming zorgcomplex, past ons inziens, bij het idee van herbestemming van dit gebouw.
  • Het gedenkraam van de kerk zal behouden blijven.
  • Via KerkVenster en gemeenteavonden zal dit alles aan de gemeenteleden voorgelegd worden.
  • Deze gemeenteavonden zijn op 6 juli (online via kerkbeeld, zonder publiek) en op 13 juli in de Oosterkerk (online, maar tevens met maximaal 100 mensen aanwezig, vooraf aanmelden is nodig).
  • v.m. de coronacrisis heeft u na de eerste avond de gelegenheid schriftelijk of per e-mail te reageren. Deze reacties zullen op de tweede avond behandeld worden.
  • Beide gemeenteavonden zullen op kerkbeeld te volgen zijn.
  • Na de gemeenteavonden en de inventarisatie van de overige reacties, volgt het besluit in de kerkenraad op 16 juli 2020.

Tot slot
In het bovenstaande stuk hebben we u zo open mogelijk de informatie willen geven. We beseffen heel goed dat het om een voor ons bijzonder gebouw gaat. En vooral dat het gaat om mensen die heel veel voelen bij deze kerk. Er zijn door de jaren heen zoveel herinneringen verbonden aan de Oosterkerk. Herinneringen die altijd zullen blijven.

Echter, nu we al geruime tijd zoeken naar een passende bestemming, hopen we dat u zich kunt vinden in het zorgvuldige voorstel dat hierboven wordt beschreven.
We hopen en vertrouwen dat we een gezamenlijke weg zullen vinden, en dat we zo recht kunnen doen aan dit bijzondere gebouw en aan de gevoelens van zoveel mensen.

Namens de kerkenraad, Gerard Helmink (voorzitter)
Namens het college van kerkrentmeesters, Harm Hoftiezer (voorzitter)

Als u nog vragen hebt kunt u deze sturen naar: bjebuesink@lijbrandt.nl
Deze vragen zullen dan in KerkVenster en/of op de gemeenteavonden beantwoord worden.