Godly Play

Mmm, ik vraag me af…
In het Engels zou je zeggen: ‘Mmm, I wonder…. ‘ Eigenlijk vind ik dit mooier, want hier hoor je al iets van de verwondering, het wonder in terug. Maar al is de vraag in het Nederlands misschien minder mooi, het biedt wel dezelfde ruimte. Ruimte voor trage vragen, ruimte om je te verwonderen.
Verwonderen is één van de vijf onderdelen van Godly Play. Maar wat is Godly Play, zul je je misschien afvragen. Dat is nog niet eenvoudig uit te leggen, want eigenlijk zou je het moeten ervaren. Maar ik ga een poging wagen.
Vorig jaar oktober had ik het voorrecht om via PC-GVO (Protestants Centrum voor Godsdienstig Vormingsonderwijs) de vertelcursus van Godly Play te mogen volgen. En ik kan me niet herinneren dat ik eerder een cursus heb gevolgd die me zo geraakt heeft. En ik denk dat dat komt omdat bij Godly Play hoofd, hart en handen worden ingezet. Alle zintuigen doen mee. Alles gebeurt met aandacht en zorgvuldigheid waardoor er een fijne en veilige sfeer ontstaat. Een (Bijbel)verhaal wordt verteld met behulp van vertelmateriaal en bijpassende handelingen. Na het verhaal helpen open vragen om het verhaal dieper in te gaan, je te verwonderen en om te ontdekken waar dit verhaal raakt aan je eigen leven. De verwerkingstijd biedt iedereen de gelegenheid om op zijn/haar eigen manier op het verhaal te reageren. Niet alleen met woorden maar vooral met creativiteit en spel. Het proces is hierbij belangrijk en niet het product. Alles mag, er is geen goed of fout, alleen jij weet wat je nodig hebt. Je hoeft dan ook geen uitleg te geven, dat mag wel, maar hoeft niet. Er wordt daarom ook niet gevraagd ‘…en, wat heb jij gemaakt?’ Na het verwerken wordt Godly Play afgesloten met samen vieren. We staan stil bij waar we dankbaar voor zijn en delen dit met elkaar onder het genot van iets te eten en te drinken. Dit is heel in het kort de werkwijze van Godly Play. En ik zou me kunnen voorstellen dat je nu denkt: ‘Oké, prima. Maar wat is hier nu zo speciaal aan? Een verhaal vertellen met vertelmateriaal, gespreksvragen en ‘knutselen’. Niets nieuws toch?’ Ja en nee. Op zich is Godly Play ook ‘gewoon’ een methode zoals er zoveel zijn. Toch ervaar ik Godly Play als heel speciaal en waardevol omdat het me op een andere manier naar geloofsopvoeding laat kijken.
Tijdens de opleiding Theologie was ik vaak blij dat ik christelijk ben opgevoed, want daardoor ben ik vertrouwd geraakt met de Bijbelverhalen. Maar aan de andere kant merkte ik ook dat, door alle uitleg die ik op school, in de kerk, de zondagschool en op de catechisatie heb gehad, het me niet lukte om Bijbelverhalen ‘schoon’ te lezen. (Te) Vaak was me naast het verhaal ook ‘dé moraal van het verhaal’ meegegeven…
De cursus Godly Play begon met het zelf ervaren van Godly Play. Samen beleefden we de vijf onderdelen: voorbereiden, het verhaal, verwonderen, verwerken en vieren. En wat tijdens de Theologie-opleiding niet was gelukt gebeurde hier: er gingen luikjes open, ik zag nieuwe invalshoeken en er vielen dingen op hun plek. Hier kreeg ik handvatten om te ontdekken wat Bijbelverhalen voor mij persoonlijk betekenen!
De tweede dag van de Godly Play-cursus stond in het teken van de visie achter Godly Play. Deze visie werd door middel van een verhaal en vertelmateriaal ‘uitgelegd’. En voor mij totaal onverwacht, werd ik geraakt…écht geraak. Want dit verhaal gaf woorden en beelden aan, en inzichten in de dingen waar ik regelmatig tegenaan loop: de verwachting of de overtuiging dat we als volwassenen moeten uitleggen ‘hoe het zit’. Daarnaast zijn we in het kinder- en jongerenwerk en het (godsdienst)onderwijs, er zo aan gewend geraakt om van te voren te bepalen wat het thema is van een verhaal, welke boodschap we willen meegeven en wat het doel is dat we willen behalen. Dit gaat me steeds meer tegen staan. Ook omdat ik eindelijk toe durf te geven dat ik niet weet ‘hoe het zit’.
De cursusleider begon met haar verhaal: ‘Vaak denken mensen over kinderen als lege vaten’…en ze pakte een grote stenen kruik. Ik werd meteen getriggerd en dacht: ‘Oh nee, daar gaan we weer. Die moet natuurlijk weer volgegooid worden met allerlei dingen over het geloof en over ‘hoe het zit’…’ Maar hoe anders dan ik had verwacht ging dit verhaal verder. In plaats van dat ze er allerlei spullen in stopte, hield ze heel voorzichtig de kruik op kop. En daar rolden de prachtigste voorwerpen uit de kruik! En ze vervolgde haar verhaal met: ‘Maar kinderen zijn niet leeg. Door wat ze horen, zien en doen, weten en voelen ze van alles. Zij hebben hun eigen ervaringen met God. Als je goed naar kinderen kijkt en luistert, zie je misschien wel een glinstering van het oorspronkelijke beeld van God….’ En tegelijk met de prachtige voorwerpen uit de kruik, rolden de tranen over mijn wangen! Wat een ruimte! We hoeven niet uit te leggen hoe het zit. Spirituele ontwikkeling zetten volwassenen niet in gang, die is er al…
En hierin ligt voor mij de kracht van Godly Play. Godly Play koestert wat er al is. Kinderen, maar ook volwassenen, worden uitgedaagd om de goddelijke glinstering in ieder mens te ontdekken. Om verhalen te ontdekken, om die verhalen eigen te maken en te verbinden met persoonlijke ervaringen en er betekenis aan te geven. Ieder op zijn of haar eigen manier. We hoeven niet uit te leggen ‘hoe het zit’, kinderen (en volwassenen) weten zelf het best wat een verhaal hun geeft. Het gaat bij Godly Play niet om kennis, maar om persoonlijke verhalen en betrokkenheid bij elkaar en bij God.
Ik begon dit artikel met ‘mmm, ik vraag me af…’ Het is het begin van de verwonderingsvragen die tijdens Godly Play gesteld worden. De verwonderingsvragen kunnen helpen om de Bijbelverhalen te verbinden aan je eigen verhaal. Het zijn open vragen die een denkbeweging op gang brengen bijvoorbeeld de vraag ‘Ik vraag me af… wat vind jij het mooist in dit verhaal? Maar ze nodigen ook uit om op zoek te gaan naar waar dit verhaal raakt aan jouw leven: ‘Ik vraag me af…wie of wat ben jij in dit verhaal of waar gaat dit verhaal over jou?’ Tijdens de cursus dacht ik: ‘Deze vraag is veel te ingewikkeld voor kinderen’. Maar wat heb ik me vergist! Na eerst wat verbaasde gezichten kwamen er prachtige en verrassende antwoorden. En leeftijd maakt dan niet zoveel uit. Ik gebruik dezelfde verhalen en verwonderingsvragen in groep drie tot en met groep acht. (En sinds kort ook tijdens de Kliederkerk) En in elke groep komen er antwoorden op de verwonderingsvragen. Het is bijzonder om te zien dat ieder kind op zijn eigen manier ‘aanhaakt’ bij een verhaal. Maar ook als kinderen geen antwoord geven is dat goed. De één helpt het om zich hardop te uiten, de ander doet dat liever in stilte. Soms is het te kwetsbaar of te kostbaar om te delen. De verwonderingsvragen bepalen niet wat het thema uit het Bijbelverhaal is. De kinderen zelf geven betekenis aan het verhaal. En ze kunnen dat verrassend goed. Zo goed zelfs dat ik me wel eens afvraag wie het meest leert tijdens de Kliederkerk of de GVO-lessen. De kinderen of de voorganger/juf 😉…

Wil je meer informatie over Godly Play? Kijk dan op godlyplay.nl/
Verder zijn er plannen om Godly Play vorm te gaan geven binnen de PGA. Zoals jullie misschien in het KerkVenster hebben gelezen heeft Elizabeth van Deventer ook de vertelcursus gevolgd. Godly Play doe je namelijk (in een ideale situatie) met z’n tweeën: een deurwachter en een verteller. Er is al wat vertelmateriaal aangeschaft en gemaakt, dat ik nu gebruik op school. En er is nog een wensenlijstje van wat we aan vertelmateriaal zouden willen maken/aanschaffen. We houden jullie op de hoogte en wie weet, kun je binnenkort zelf Godly Play ervaren!
In de tussentijd wil ik mijn ervaringen met Godly Play in de klas graag met jullie delen door middel van columns in de volgende KerkVensters.

Tekst: Heidi Ebbers