DOMWEG DOORGAAN MET SAMEN ZINGEN

door: Liesbeth Greydanus

In de afgelopen tien jaar hebben er in kerkelijk Nederland flinke veranderingen plaatsgevonden. Wij zijn benieuwd hoe het ervoor staat met het kerkelijk leven in onze eigen regio. We zijn nieuwsgierig te horen hoe onze buurgemeenten de gevolgen van secularisatie het hoofd bieden. Welke initiatieven nemen zij om het tij te keren of gaan ze gewoon op de oude manier door? Welke problemen komen ze tegen of voorzien ze op de korte termijn? In het kader hiervan gaat KerkVenster in gesprek met vertegenwoordigers van onze buurgemeenten, een soort van openlijk gluren bij de buren. Ds. Jan Struijk doet de aftrap. Hij is predikant in Winterswijk. Het gesprek vindt plaats bij hem thuis in Eibergen.
Zijn werk begon zes jaar geleden met de vervanging van het pastoraat in een van de wijken, vervolgens werd Jan Struijk voorzitter van de kerkenraad en sinds oktober 2020 is hij regulier predikant in Winterswijk. Op dit moment werkt hij 50% in Winterswijk en 50% in Eibergen-Rekken.

Kun je iets vertellen over de situatie van nu, vergeleken met zo’n tien, vijftien jaar geleden?
‘Ik kan wel vergelijken met zo’n vijfentwintig jaar geleden. Toen telde de kerk 10.000 leden tegenover 3800 nu. Toen waren er zo’n 5 à 6 predikanten in de hervormde kerk en 2 in de gereformeerde kerk. Nu is er 3,25 fte voor predikanten, pastores en kerkelijk werker voor ouderen. zes jaar geleden telde de grote kerkenraad 55-60 mensen, nu ongeveer 25. Er was ook nog een kleine kerkenraad. Nu is er één kerkenraad. Het aantal leden is beduidend kleiner, de lijnen zijn korter, wat een voordeel is. De verwachting is dat er in september 2022 veel mensen op de nominatie staan om te stoppen. We zoeken al tijden naar een voorzitter voor het college van kerkrentmeesters. We voorzien dat het ook moeilijk zal zijn straks een scriba te vinden. We verkleinen telkens de kerkenraad maar het moet wel goed werkbaar zijn. We moeten wel bestuurskracht overhouden.’

Hoe is de communicatie geregeld binnen de gemeente?
‘Eens per maand verschijnt het kerkblad uitgegeven door De Zalige Zalm. Vanwege de privacywetgeving geven we elke zondag elke kerkganger persoonlijk de zondagsbrief. Daarnaast zijn er zo’n 200 kerkleden die de brief digitaal ontvangen. Zij hebben zich daarvoor opgegeven. Dan hebben we onze site die door een betaalde webmaster is gemaakt. En onontkoombaar in deze tijd, ook de sociale media. Het kerkblad wordt gevuld door de predikanten, de kerkelijk werker, de pionier, de cantor, een aantal gemeenteleden dat hoofdartikelen schrijft, de scriba van de kerkenraad, het Joods Leerhuis en diverse commissies.’

Wat is jullie beleid? Zijn jullie gericht op vernieuwing of proberen jullie te behouden wat jullie hebben?
‘Van beide wat. We hebben een pioniersplek voor drie jaar. De Klimop, een oud schoolgebouw dat we anti-kraak huren is de pioniersplek voor jeugd en jongvolwassenen. Er worden inloopmomenten georganiseerd voor ouders en kinderen tot 50 jaar. Er is een project moestuin. De Kliederkerk zal ook in de Klimop gehouden worden. Er zijn avonden voor 12,13-jarigen. De kindernevendienst bestaat nog een beetje rond de feestdagen zoals Kerst en Pasen.
Er is een werkgroep Protestantse Gemeente Winterswijk die in gesprek is met groepen in de gemeente over beleid voor de toekomst. Men heeft besloten om de vacature voor een predikant voorlopig nog even niet in te vullen. We willen niet perse houden wat er is maar ook voor de samenleving in Winterswijk van betekenis zijn, een herberg zijn voor wie ook in Winterswijk. De realiteit is dat je voor alle activiteiten vrijwilligers nodig hebt. Op dit moment is de leeftijdsopbouw zodanig dat er veel 80+ers vrijwilligerswerk doen. Over vijf jaar zal er 1/4 minder vrijwilligers zijn. Wat voor gevolg gaat dat krijgen als we iets nieuws proberen? Kun je zelfs de kerkenraad nog wel gevuld krijgen? We werken met wijkmedewerkers die in de afgelopen jaren het aantal bezoekadressen groter hebben zien worden omdat er minder wijkmedewerkers zijn. Hoe lang houden zij het nog vol? Het pastoraat is voornamelijk ouderenpastoraat geworden. Jongeren zitten er niet op te wachten dat er iemand van de kerk langskomt. Overigens zoeken ook zij zien en samenhang en spiritualiteit. Ik vind ook dat we mensen moeten bezoeken die het wel op prijs stellen. Jongeren moet je via pioniersactiviteiten uitnodigen.’

Doet de kerk in Winterswijk ook iets aan duurzaamheid?
‘Ik ben zelf een leeskring Winterswijk-Eibergen begonnen over duurzaamheid. Vroeger sprak men in de theologie vooral over zielenheil van de mens, verlossing door het bloed van Christus. Tegenwoordig wordt de mens theologisch gezien als onderdeel van een groter geheel. Christus is gekomen om de hele schepping te redden. We lezen het boek Groene theologie van Trees van Montfoort, delen ervan. Ik heb een lezing van haar bijgewoond. Ze is zeer inspirerend. Wij hebben haar uitgenodigd voor een lezing op 5 maart 2022 in Eibergen.
De pioniersplek heeft ook op duurzaamheid ingezet met het project moestuin. Verder hebben we zonnepanelen op de Zonnebrinkkerk. Het zijn nog kleine, maar belangrijke gebaren.’

Wat voor soort vieringen hebben jullie en wat is de frequentie?
‘Er is in principe een dienst per zondag: of in de Zonnebrinkkerk of in de Jacobskerk. Dat is een traditionele dienst. Daarnaast hebben we 6-8 keer per jaar Young and Heart-diensten voor 50ers, ook gericht op kinderen van de basisschool en hun ouders. Deze lopen nog steeds goed. We hebben hoogtijvieringen rond de kerkelijke feestdagen en af en toe is er een avonddienst, Musica Jacobi in de Jacobskerk. Er is ook een KOM-dienst met een band en er is een groep in D’n Angang, de ontmoetingskerk, tien jaar geleden begonnen door een groep binnen de PGW die graag Opwekkingsliederen zingt. Ik zeg altijd: Als je pluriform wil zijn,moet je ook pluriform zijn. Het is makkelijk gezegd maar je moet het ook waarmaken. Dan is er vier keer per jaar De Kliederkerk en een keer per jaar De nacht van het licht met allerlei activiteiten gedurende de nacht, gevolgd door een vroegmis met Avondmaal om de Opstanding te vieren en uiteindelijk de ochtenddienst om 10.00u.’

Hoe houd je hoop in deze tijd?
‘Je moet je eigen spiritualiteit koesteren. Ik laat me niet gek maken door getallen. De afgelopen jaren keer ik meer in mezelf. Bijbelverhalen zeggen me steeds meer. Ik lees veel. Het is ook belangrijk om over spiritualiteit te praten met anderen. Er moet altijd een plek voor gebed blijven. In coronatijd heb ik nog meer gemerkt hoe belangrijk het is om de kerkdienst te bewaren. Ook mensen die niet in de kerk komen, zeggen dat. Ik geloof dat we in de toekomst in kleinere groepen bijeenkomen. Ik zie veel spiritualiteit in de kerk als klooster: een plek waar mensen bij elkaar komen die de lofzang gaande houden. Ik sprak er met een abt over, die zei dat hoe klein de groep ook is, ze toch blijven zingen. Ja, misschien moeten we dat doen, domweg doorgaan met samen zingen, zoals monniken en nonnen in kloosters. Ja, hoe houd je hoop? Zorg dat je de kern gezond houd: het geloof. Doorgaan met je corebusiness en inspiratie halen uit het samen zingen. Er zal verbinding zijn, in kleinere groepen. Er zullen incidentele activiteiten plaatsvinden en vaste, kleine activiteiten.’