Rentmeesterschap en klimaat

De klimaatcrisis, zichtbaar in een veranderend klimaat, is een van de belangrijkste onderwerpen van onze tijd. Het onderwerp dringt zich op in allerlei vormen: recent door droogte, overstromingen en bosbranden. Het is ook een onderwerp waarover verschillend gedacht wordt, met name wat betreft de aanpak.
Vanuit het christelijk geloof kunnen we bijdragen aan de klimaatdiscussie, zeker ook door onze levenswijze. In zijn afscheidscollege als hoogleraar ethiek aan de Protestantse Universiteit (juni 2021) verwoordt prof. dr. Frits de Lange dat als volgt: ‘Theologie zou (…) wel eens een cruciale bijdrage kunnen leveren als de klimaatcrisis, inclusief zijn pandemieën, – wat de mens verhoede – apocalyptische contouren krijgt. Hopelijk lukt het ons daaraan te ontkomen.’
Deze woorden benadrukken de ernst van de klimaatcrisis, maar ook hoe belangrijk het is om vanuit ons geloof daarover na te denken en daarin te handelen.

Jan Ebbers uit Barlo stuurde naar de redactie een stuk over dit onderwerp, waarin hij het probleem rondom deze crisis benoemt, zijn visie en gevoel onder woorden brengt en een wel heel specifieke bijdrage vanuit de kerken voorstelt.
Zijn visie en voorstel zullen waarschijnlijk niet door een ieder gedeeld worden. Maar de redactie van KerkVenster vindt het aan de orde stellen van het klimaat en de vraag naar wat wij kunnen doen van moed getuigen. Daarom plaatsen we zijn ingezonden stuk, met de vraag aan u om daarop te reageren (zoals hij ook wil). Niet met een enkel ja of nee. Wel met argumenten hoe wij kunnen bijdragen aan een goed rentmeesterschap.
Redactie KerkVenster


Kerk en natuur: een uitdaging
Tekst: Jan Ebbers
Foto’s:
Bijna dagelijks worden wij via krant of televisie geconfronteerd met berichten over de dreigende klimaatverandering. De oorzaken zijn talrijk en wetenschappers zijn het eens over het feit dat wij als mensheid voornamelijk verantwoordelijk zijn voor de stijging van de zeespiegel, door de toename van CO2, van stikstof en andere kwalijke stoffen.
Het gevoel van ‘het zal onze tijd wel duren’ overheerst. Ook zijn er velen die van mening zijn
dat klimaatveranderingen altijd hebben plaatsgevonden en dat mensen daar geen enkele invloed op hebben.
Als je bovenstaande op je laat inwerken, voel je je vaak machteloos en soms ook schuldig omdat je nu eenmaal in dit systeem zit en daar niet zo maar uit kunt stappen.

Naast de negatieve verhalen zijn er gelukkig ook positieve berichten. Een tweetal van die berichten wil ik graag noemen:

Milieudefensie heeft een rechtspraak aangespannen tegen Shell. Wereldwijd is in het Klimaatakkoord van Parijs afgesproken dat landen en bedrijven zich zullen houden aan de afspraak om de CO2-uitstoot (broeikasgas) in tien jaar te verminderen met 45%. Shell had al aangegeven dat ze zich wil inspannen om dit te bereiken, maar omkleed met veel mitsen en maren. De rechter heeft nu bepaald dat Shell verplicht wordt alles in het werk te stellen om het doel te bereiken. Dat oordeel kan ook bij andere fossiele bedrijven de druk opvoeren.
Een overwinning voor het milieu.

Iets anders wat mij trof was een serie tv-uitzendingen: ‘The age of nature’, door de BBC gemaakt en door de EO uitgebracht. Het was een serie, waarin door mensen beschadigde of vernielde gebieden wereldwijd ook weer door mensen in de natuurlijke staat werden teruggebracht. Dit lukte wonderwel want hele ecosystemen die door de mens verwoest zijn, kunnen met een duwtje in de goede richting nieuw leven worden ingeblazen. Een prachtig voorbeeld!

Ook zijn er vele voorbeelden van individuen en organisaties die op hun manier proberen hun ‘voetafdruk’ te verlagen, zoals bijvoorbeeld door minder auto te rijden en door geen goedkope vliegvakanties te boeken.

Wat heeft dat allemaal nu met de kerk te maken? Ik zou zeggen: alles! Mij is geleerd dat de mens de rentmeester is op deze wereld. Je mag de wereld en alles daarop gebruiken, maar je hebt wel de plicht om diezelfde wereld onbeschadigd door te geven aan de volgende generatie als je er zelf niet meer bent.

In het dagblad Trouw van 8 april jl. werd mijn aandacht getrokken door een interview met een paar deskundigen van ‘Natuurlijk Nederland’ en ‘Climate Nederland’. Zij waren gegrepen door ‘enerzijds de problemen van de opwarming van de aarde, een stikstofoverschot en een rappe verschraling van de natuur en anderzijds de industriële landbouw en woningnood’.
Zij hadden berekend dat er dubbel zoveel natuur bij zou moeten komen ten koste van landbouwgrond. Op die manier zou dan een natuurlijk herstel kunnen plaatsvinden. Hiervoor zouden boeren die hiervoor dure landbouwgrond moeten opofferen, wel door de overheid gecompenseerd moeten worden. Het was een interessant verhaal en dat gaf mij stof tot nadenken.

Al denkend realiseerde ik mij dat ook de kerken in Nederland grootgrondbezitters zijn. De christelijke kerken (RK en Protestants) hebben samen 30.000 ha (!) grond in bezit. Even groot als de totale oppervlakte van de stad Rotterdam. Deze gronden worden voor het grootste deel verpacht als landbouwgrond.
Stel nu dat de kerken de gronden, beetje bij beetje, na afloop van de pachtperiode, niet weer verpachten als landbouwgrond, maar als natuur! Wat zou dat een prachtig gebaar zijn. Bovendien kan dit ook nog gebeuren zonder al te veel bureaucratie. Immers, de kerkenraden hebben bevoegdheid om over deze gronden te beschikken.
Op deze manier kunnen ook de kerken in Aalten en Bredevoort bijdragen aan de wereldwijde problemen rond milieu en natuur.
Natuurlijk weet ik dat er haken en ogen zitten aan dit plan. Want, hoe gaat het met de pachtopbrengsten die gaten in de kerkelijke begroting moeten dichten en de opbrengsten van de pachten voor de diaconie.
Ook weet ik dat dit plan niet van vandaag of morgen zal worden ingevoerd, maar misschien zou het een aanzet kunnen zijn voor een andere richting in het denken over kerkelijke bezittingen. Ik ben benieuwd naar uw reactie.

Jan Ebbers,
j.ebbers7122@gmail.com