Tot vrijheid geroepen

‘Tot Vrijheid Geroepen’ in Bredevoort

Op zondagmorgen 2 februari 2020 vond in de St. Joriskerk te Bredevoort in oecumenisch verband deze dienst plaats.

Voorganger was Hans de Graaf. De lectoren waren Coby Navis en Jos Wessels. Als leidraad waren de drie lezingen, zoals afgesproken: Exodus 20:1-17, de brief van Paulus aan de christenen van Galatië 5:13-26 en het Heilig Evangelie van Mattheüs 5: 1-16. 

De lezing uit Exodus was in een hedendaagse context geplaatst. Wij laten die hieronder volgen. Het H. Evangelie was in ‘het Bredevoorts’, de taal in het hart van de meeste kerkgangers hier.

Na het Evangelie werd geluisterd naar ‘Gelukkig de armen van Geest’, Lied 989 uit het Liedboek. De link is:

liedboekcompendium.nl/lied/989-gelukkig-de-armen-van-geest-9_4_6

De voorganger ging in op het herdenken van vrijheid en de verschillende lagen hierin. Herdenken heeft ook altijd te maken met het hier en nu en de toekomst, en hoe de lezingen daarbij een houvast zijn. Er was ook een kindernevendienst. Wij kijken terug op een inspirerende viering met ook veel samenzang.

De tien geboden in hedendaagse context (naar Exodus 20:1-17)  

Toen steeg Mozes de berg op en Jahwe sprak tot hem in woorden die op het volgende neerkomen:

  1. Je zult mij op de eerste plaats zetten in je leven.
  2. Stel je vertrouwen op mij alleen. Alleen dan kan ik je leven leiden. Facebook, WhatsApp, televisieseries, vrouwen of mannen, idolen of sterren, je zult ze niet verheerlijken. Wie toegeeft aan de zonde, kan daar later nog de gevolgen van ervaren. Maar als je naar mij luistert en doet wat ik van je vraag, zal ik je mijn vrijheid overvloedig geven.
  3. Je moet niet zomaar mijn naam, de naam van God, doelloos gebruiken. Ook niet woorden die daarvan zijn afgeleid, want als je een vloek gebruikt, zul je niet onschuldig zijn.
  4. Zondags werk is niet sterk. Neem één dag in de week vrij van je dagelijkse bezigheden en richt je aandacht op God. Op deze manier kun je genieten van rust en ontspanning, net zoals ik deed op de zevende dag toen ik de Schepping gemaakt had. Zes dagen heb je de tijd om bezig te zijn met school, werk, sociale media en andere dingen. Ik gun je één dag om je extra op mij te kunnen focussen en van mij te kunnen genieten. Daarnaast kun je op deze dag je broeders en zusters ontmoeten en samen mijn naam groot maken.
  5. Heb respect voor je ouders, zoals zij respect voor jou behoren te hebben. Vrede tussen ouders en kinderen is een zegen.
  6. Je zult niemand doodslaan, doodwensen of uitschelden.
  7. Je zult geen onrust stoken binnen relaties.
  8. Je mag op geen enkele wijze iets stelen. Geen materiële dingen, maar ook niet iemands status of leven.
  9. Spreek altijd de waarheid. Doe je niet mooier voor dan je in werkelijkheid bent. Ik geef jou je identiteit, je bent geliefd, een Koningskind.
  10. Je zult je zinnen niet zetten op iets van een ander. Je zult niet begeren zijn of haar vriend of vriendin, uiterlijk, kennis, auto, kleding of ook maar iets dat van een ander is.

Ik ben met je op je levensreis naar het land dat ik je wijs.

In 2020 is het 75 jaar geleden dat er een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Sindsdien leven we in vrijheid. Dat vieren we dit jaar in het hele land en ook in onze gemeente. De burgerlijke gemeente Aalten heeft vorig jaar alle groeperingen uit de gemeente en ook vertegenwoordigers vanuit Bocholt uitgenodigd voor een overleg over hoe we deze viering gezamenlijk vorm kunnen geven. Ook vertegenwoordigers van verschillende geloofsgemeenschappen waren daarbij aanwezig en hebben elkaar gevonden. Samen hebben we het afgelopen jaar een grensoverschrijdend project uitgewerkt met als motto ‘Tot vrijheid geroepen’. Estafette De opzet is die van een soort estafette die van start is gegaan op 12 januari in de Aaltense Synagoge. Daar zijn Thorarollen aanwezig, die tijdens de oorlog verstopt zijn geweest onder de vloer van een woning en zo behouden zijn gebleven. Deze rollen hebben we gekozen als symbool voor onze verbondenheid als gelovigen uit verschillende geloofsgemeenschappen en als kern van ons geloof. De joodse Thora, die ook deel uitmaakt van de christelijke geloofstraditie, roept mensen op om in vrijheid te leven. Een afbeelding van de Thorarollen in de Aaltense synagoge gaat op twee grote banners op reis langs de deelnemende geloofsgemeenschappen. Op de banners staan de woorden ‘Tot vrijheid geroepen. 75 jaar vrijheid vieren’, op de één in het Nederlands, op de ander in het Duits. De ene zondag staan ze in een dienst in een Nederlandse kerk, een volgende zondag in een Duitse kerk, om en om. En steeds gaan er een of twee vertegenwoordigers uit de ene gemeenschap mee naar de volgende en samen bereiden ze de dienst voor. Van de startbijeenkomst is een videobericht gemaakt, dat op de website is geplaatst www.geroepentotvrijheid.nl   Het idee is dat op deze website van elke activiteit een kort verslag komt te staan met wat foto’s. Op 29 maart zal er in onze gemeente een dienst zijn in het kader van bovengenoemde estafette om 9.30 uur in de Oude Helenakerk op de Markt in Aalten.   Vlak voor Bevrijdingsdag op zondag 3 mei, vindt er een gezamenlijke afsluiting plaats om 19.00 uur in de Oude Helenakerk op de Markt in Aalten. Data en tijden estafette 12 januari      19.00 uur – Gezamenlijke start in de Aaltense synagoge 2 februari     10.00 uur – St.Joriskerk PKN Bredevoort / R.K. St. Georgius Bredevoort 8 februari     17.00 uur – St.Helena Kirche Barlo 16 februari     10.30 uur – Euregio Christengemeente Aalten-Bocholt 21 februari     10.00 uur – August-Vetter Berufskolleg 1 maart        09.30 uur – Christelijk Gereformeerde Kerk Aalten 1 maart        17.00 uur – Special event: D.Bonhoeffer Haus Bocholt ( Martin Niemöller) 7 maart        18.30 uur –  St.Michael Kirche Liedern 15 maart        09.30 uur – RK geloofsgemeenschap St.Helena Aalten 15 maart        14.30 uur – Special event: Moskee Fatih Camii, Bodendijk 12, Aalten (ontmoeting rondom een boodschap van vrede) 22 maart        11.00 uur – St.Georg Kirche Bocholt 22 maart        14.00 uur – Na afloop van de kerkdienst in de St.Georg Kirche (herdenking bombardement Bocholt) 29 maart        09.30 uur – Protestantse Gemeente Aalten 19 april          10.00 uur – Gezamenlijke viering Oranjetent V.V.N.F. Dinxperlo R.-K. en Protestantse kerken in Dinxperlo, Suderwick en Breedenbroek 26 april          09.30 uur – Christengemeente De Meiberg Aalten 3 mei           19.00 uur – Gezamenlijke afsluiting Oude Helenakerk, Markt  Aalten Verslag van de startbijeenkomst project Tot vrijheid geroepen Op zondag 12 januari 2020 19.00 uur in de synagoge van Aalten In een intiem samenzijn van afgevaardigden van de deelnemende geloofsgemeen- schappen, waarbij ook de burgemeester van Aalten, mr. A.B. Stapelkamp, zijn belangstelling toonde, is het begin gemarkeerd van de tocht van een tweetal banners (één in het Nederlands en één in het Duits) met een afbeelding van de thorarollen uit de Aaltense Synagoge om in vieringen van de verschillende gemeenten te worden getoond. In deze startbijeenkomst werd duidelijk waarom voor dit symbool is gekozen. Tineke Ubbels, bestuurslid van de stichting Vrienden van de Aaltense Synagoge, heette mede namens de Nederlands Israëlitische Gemeente Aalten, de aanwezigen welkom en wees op het fundamentele karakter van de Joodse Thora als basis voor de monotheïstische godsdiensten die in onze regio vertegenwoordigd zijn en illustreerde dat door te wijzen op kenmerkende elementen in de inrichting van de synagoge. Ronnie Noach, vertegenwoordiger in het stichtingsbestuur van het landelijke Israëlitisch Kerkgenootschap, gaf vervolgens een toelichting op de inhoud van de Thora en de vijf boeken die daartoe behoren. Daaruit werd duidelijk dat de Thora veel meer bevat dan een verzameling van religieuze geboden en verboden, maar richtlijnen geeft voor het hele leven, dus niet alleen voorschriften voor de cultus, maar ook praktische regelingen voor het maatschappelijke leven. Uitgebreid ging hij in op de rol van de Joodse feest- en gedenkdagen en verder maakte hij duidelijk wat de betekenis is van de Misjna en de Talmoed, de uitleg van de Thora en de toepassingen daarvan door rabbijnen uit latere tijden. Wim Mak, secretaris van de Aaltense stichting sloot daarbij aan door erop te wijzen, dat in de profetieën, die het grootste deel vormen van de Tenach (in de christelijke traditie het Oude Testament genoemd), de samenvatting van de Thora in het liefdegebod (‘Gij zult God liefhebben boven alles en uw naaste als uzelf’) een doorgaande lijn vormt. Hun waarschuwingen zijn gericht op zonden tegen het eerste van die twee geboden, doordat Israël zijn vertrouwen vestigde op andere machten, en tegen het tweede door allerlei vormen van sociaal onrecht; stiptheid op cultisch terrein werd daarbij nadrukkelijk als waardeloos gekwalificeerd, wanneer die niet gepaard ging met rechtvaardigheid ten opzichte van de zwakken in de samenleving, slaven en vreemdelingen daarbij inbegrepen. Jezus neemt deze boodschap over als Hij duidelijk maakt dat barmhartigheid boven offers gaat. In de Bergrede, een van de teksten die in het kader van het project ter lezing aanbevolen worden, geeft Hij een verdieping aan de Thora die veel verder gaat dan geboden en verboden: het gaat om een fundamentele houding die in alles rekening houdt met het liefdegebod. Dat is ook wat Paulus bedoelt in zijn brief aan de Galaten in de passage waaraan het motto ‘Tot vrijheid geroepen‘ ontleend is: hij roept op tot een beleving van vrijheid, niet als een ongeremde uitleving van menselijke verlangens, met alle kwalijke gevolgen van dien, maar tot een leven dat de blijdschap en de vrede brengt, een leven waarin het gebod om de naaste lief te hebben als zichzelf, juist ook in intermenselijke relaties wordt nageleefd. De manier waarop in de afgelopen 75 jaar invulling is gegeven aan het begrip vrijheid, stemt niet optimistisch. Dat gevoel kan omslaan in hoop als wij invulling geven aan de geest van de Thora: respect voor anderen zoals je zou willen dat men jou respecteert. De bijeenkomst werd afgesloten met een bijdrage van Tijme Bouwers, voorzitter van de Vrienden van de Aaltense Synagoge, die met enkele voorbeelden duidelijk maakte hoe in deze tijd, met name aan jongeren die altijd in vrede hebben geleefd, de betekenis van vrijheid duidelijk gemaakt kan worden. De toespraken werden afgewisseld met muzikale momenten, verzorgd door klarinettist Mark Golub. Na afloop was er nog gelegenheid om onder het genot van koffie of thee na te praten in gebouw Elim.