Vervolgstand ‘mediation’ kerkenraad en OHK-groep

Zoals vorige keer gezegd (KerkVenster d.d. 30-07-‘21) noemen we het maar mediation, maar is het tot nu toe vooral pendeldiplomatie geweest. Met het nieuwe jaar lijken we echter weer een nieuwe fase in te gaan. We werken aan de agendapunten voor een gesprek van kerkenraad en OHK groep. Ik proef bij iedereen bereidheid om de relatie te verbeteren; dus dat wordt de hoopvolle uitdaging.
Ik hoopte eigenlijk al verder te zijn. Maar alles is vertraagd door corona en vakantie en agenda- problemen, maar ook is de tijd gebruikt om de zaken nog eens goed door te laten dringen en op een rijtje te krijgen. De stand is dat er nu twee belangrijke stukken op tafel liggen. De gezichtspunten van de OHK groep en de gezichtspunten van de kerkenraad. Aan de ene kant niets nieuws, aan de andere kant als een soort terugblik een basis om de balans op te maken en nieuwe plannen op te zetten.
Ik ga niet als ‘betweter van buiten’ aangeven wat er allemaal in het verleden fout of goed gegaan is. Soms doet het mij aan de Babylonische spraakverwarring denken. Mandaat zus, in principe zo, wel overleg, niet onderhandelen etc. In oktober wilde ‘de jeugd’ die deze ‘mediation’ had voorgesteld, graag even bijpraten. Het werd een lange team-sessie. Wat weer eens extra duidelijk maakte hoe ingewikkeld het allemaal ligt. Vanuit ook hun vragen had ik weer aanknopingspunten voor dit verslag in KerkVenster. Waarom duurt het zo lang? Of weer van een andere invalshoek: welke beheersvormen zijn onderzocht en waarom kwam men bij de SOGK uit. Waarom het eigendom uit handen geven? Ondertussen zat de SOGK zelf ook niet stil en zijn ze ‘ Gelderse Kerken’ geworden.
De concrete stand is dat er momenteel nog geen overeenkomst met de SOGK is, maar wel zeer geregeld overleg. (Naar ik begreep komt binnenkort in KerkVenster nadere informatie daarover van het college van kerkrentmeesters) Ook is er het normale overleg met andere instanties die bij het kerkgebouw betrokken zijn zoals Rijksdienst Cultureel erfgoed, commissies van de gemeente Aalten etc. Vergeet niet: het gaat bij de Oude Helenakerk niet om zomaar een ‘optrekje’, maar over een Rijksmonument in het midden van Aalten en heel wat partijen hebben daarover iets te zeggen. Dat maakt een discussie over eigendom ook zo verwarrend, geen enkele instantie heeft er 100% iets over te zeggen! Maar heel wat partijen bemoeien zich er wel mee en hebben ook een vinger in de pap via subsidies, regelingen etc. Een project over de toekomst van een monumentale kerk zoals de Oude Helenakerk is vaak een kwestie van lange adem. (Onlangs noemde een wethouder elders dat een gewoon woningproject zo’n 7 jaar duurt..)
Over de feitelijke toekomst van activiteiten in de Oude Helenakerk lijken de OHK groep en de kerkenraad gelukkig tamelijk eensgezind. Zowel een kerkelijk, ook oecumenische, als een meer maatschappelijke, culturele, ‘Aaltense gemeenschaps’ invulling. Verschillende functies dus, multifunctioneel of hoofd- en nevenfuncties. Realisatie van die toekomstige functies vraagt echter een enorme inzet van gelden, deskundigheden, draagvlak, inzet van betrokken mensen om maar een paar zaken te noemen. Heeft de kerk dat allemaal beschikbaar of is samenwerking met anderen nodig? Regionaal, plaatselijk, sectoraal etc.?
Een struikelsteen op weg naar die toekomstige functies lijkt momenteel de formele vraag van het formele eigendom te zijn. Soms denkt men dat alleen de eigenaar de regie bepaalt, maar bij Rijksmonumenten is dat bepaald niet zo. Het is belangrijk om eigendom en regie te onderscheiden en dat ook nog eens los én in relatie te zien van de centen. En: om het ook nog eens in samenhang te zien met het beleid van de hele kerkelijke gemeente Aalten. Wat is de plaats van de Oude Helenakerk in het gemeenteleven? Welke partij kan het beste welke kar trekken om verder te komen? Wie kan wat doen? De kerkenraad, een plaatselijke stichting, een stichting zoals de SOGK? En wie zal dat betalen? Of wat moet er allemaal betaald worden als we het gebouw meer multifunctioneel willen maken?
Op dit ogenblik is onbekend wie gelijk heeft.. want.. er ligt nog geen duidelijke concept-overeenkomst met de SOGK over welke toekomst en op welke manieren tegen welke kosten? Ook dat concept was al eerder verwacht. Pas als dat concept er is met alle rechten en plichten van kerk en SOGK, kan er een goede afweging komen. Wie gaat wat doen? Ook over de eventuele overdracht van het eigendom waartoe ‘in principe’ besloten is. Zoals gezegd: er is wel overleg met de SOGK, maar geen definitieve overeenkomst. En inderdaad: je hebt dat overleg zolang je in zo’n overeenkomst gelooft. Maar uiteindelijke gaat het wel om de finale afweging van de resultaten.
Die afweging kan leiden tot wél een overeenkomst, maar ook tot géén overeenkomst, of tot veránderingen van het concept van de overeenkomst, of tot zoeken van een andere samenwerkingspartner. Eerst moet de kerkenraad een zgn. voorgenomen besluit nemen . Dat voorgenomen besluit wordt aan de kerkgemeente voorgelegd en behandeld volgens de regels van de kerkorde. Dat betekent o.a. gemeenteavonden, toetsing door andere kerkelijke organen, een definitief kerkenraadsbesluit en vervolgens mogelijkheden van bezwaar en beroep, classicaal en generaal.
En in de tussentijd, kunnen we elkaar beter steunen dan onmogelijke dingen vragen of verdacht maken en twee andere belangrijke dingen wel doen: binnen de kerk aangeven wat we willen in beleid, wensen en eisen rond de Oude Helenakerk en buiten de kerk zoeken naar bondgenoten om die toekomst van de Oude Helenakerk de optimale vorm te geven.
Ik hoop dat we in het nieuwe jaar de tijd gebruiken om daar helderheid in te geven!

Cor Schaap