Voortgang onderzoek toekomst kerkgebouwen.

Het besluitvormingsproces over onze kerkgebouwen kent zijn oorsprong in het rapport ‘Sprong naar de toekomst’ uit 2012/2013. Destijds zijn aanbevelingen gedaan om de toekomst van onze gebouwen te onderzoeken. In 2016 leidde dit tot verdere besluitvorming over de gebouwen.

De zoektocht naar een passende bestemming voor de Oosterkerk heeft inmiddels geresulteerd in overdracht per 1 juli vorig jaar aan Bouwbedrijf Klomps die in het kerkgebouw zorgunits voor mensen met een zorgindicatie gaat realiseren.

In het voorjaar van 2019 is met betrekking tot de Oude Helenakerk een voorgenomen besluit genomen in de kerkenraad en op een gemeenteavond besproken in het zgn. ‘kennen en horen’ Eind 2019 leidde dit tot het volgende definitieve besluit door de grote kerkenraad:

De grote kerkenraad besluit, in aansluiting op eerdere besluiten, in principe over te gaan tot eigendomsoverdracht van de Oude Helena Kerk aan Stichting Oude Gelderse Kerken (SOGK). Daartoe worden het college van kerkrentmeesters en de kleine kerkenraad belast om met de SOGK in gesprek te gaan en een conceptovereenkomst op te stellen waarin op bevredigende wijze de belangen van de Protestantse Gemeente Aalten worden geregeld. Deze overeenkomst zal te zijner tijd worden voorgelegd aan de grote kerkenraad.

Met dit besluit heeft het college van kerkrentmeesters en de kleine kerkenraad dus een duidelijke opdracht gekregen voor het gesprek met de SOGK om een conceptovereenkomst op te stellen. Doel van deze overeenkomst met de SOGK- inmiddels is de naam gewijzigd in ‘Gelderse Kerken’ (GK) – is het in stand houden van onze Oude Helenakerk, ook in de toekomst. Want hoewel de Stichting Restauratiefonds vele jaren een enorme financiële bijdrage heeft geleverd, is en blijft er ook landelijke subsidie nodig voor de instandhouding. En die landelijke subsidies worden steeds vaker gegund aan stichtingen die een aantal kerken professioneel beheren en het vervolgens weer verder moeten verdelen. Daarom is aansluiting zoeken bij een groter geheel zo belangrijk, ook voor onze kerkgemeente met slechts één rijksmonument.

Wij zijn nog steeds in gesprek met de GK over deze overeenkomst met daarbij een eigendomsovername van de Oude Helenakerk. De stichting maakt een pas op de plaats omdat ook zij niet onbeperkt kerken kan overnemen. Zij heeft inmiddels wel de POM status gekregen. Monumentenorganisaties die eigenaar zijn van minimaal twintig rijksmonumenten kunnen een professionele organisatie voor monumentenbehoud (POM) worden. Met deze status wil de rijksoverheid goed eigenaar- en opdrachtgeverschap stimuleren. Voor de stichtingen en verenigingen als eigenaren van monumenten biedt de status van professionele organisatie voordelen bij de aanvraag voor instandhoudingssubsidie. Zo krijgt zij, bij de verdeling van subsidiegelden, voorrang op andere eigenaren van ‘losse’ monumenten zoals de PGA momenteel is.

Conceptovereenkomst
Zoals u in het besluit 2019 heeft kunnen lezen hebben de kerkrentmeesters de opdracht om een conceptovereenkomst voor te bereiden en voor te leggen aan de kerkenraad ter goedkeuring. De grote kerkenraad neemt dan een zogenaamd voorgenomen besluit. Over dat voorgenomen besluit wordt een gemeenteavond gehouden. Hierna zal pas verdere besluitvorming kunnen plaatsvinden.

Voordat de conceptovereenkomst gemaakt kan worden, moet er veel uitgezocht worden. Hiervoor zijn we in gesprek met de stichting GK. In de gesprekken gaat het over:
• Het in kaart brengen van de mogelijkheden.
• Wat zijn de gevolgen, zowel financieel als voor het dagelijks gebruik?
• Aan welke voorwaarden moet het gebouw voldoen?
• Welke aanpassingen moeten er aan het gebouw worden gedaan?
• Welke kosten zijn er hieraan verbonden?
• Hoe wordt het gebruik van het gebouw geregeld?
• Wie is waar verantwoordelijk voor, nu en in de toekomst?
• Welke rechten en plichten hebben beide partijen?
• Enz.

Het liefst zo snel mogelijk maar in ieder geval nog dit jaar 2022 wordt de besluitvorming voor de grote kerkenraad voorbereid. Om deze deadline te halen vergadert het college van kerkrentmeesters elke 14 dagen in klein comité. Hierin zitten de voorzitter, scriba en twee leden van de gebouwencommissie. Elke maand wordt er vergaderd met de GK, die vertegenwoordigd wordt door haar voorzitter, een bouwkundig adviseur en een financiële man. De ‘huisarchitect’ van de OHK, Boerman Kreek uit Steenderen, heeft opdracht gekregen om dit traject te begeleiden. Er is een tijdschema gemaakt en elke maand vindt er 1 maal overleg met de architect plaats zodat de vaart erin blijft.
Eén van de voorwaarden die GK stelt is dat het kerkgebouw wordt voorzien van een garderobe, toilet en koffiecorner. Maar waar? Hoe moet e.e.a. eruit zien? En wat kost het? Architectenbureau Hoogevest heeft in opdracht van de burgerlijke gemeente, de PGA en de SGK een haalbaarheidsonderzoek gemaakt.

Wat gebeurt er met de banken? Nog zo’n vraag waarop momenteel geen duidelijk antwoord gegeven kan worden. De ronde banken die in 1850 werden geplaatst, en in 1999 zijn aangepast, bemoeilijken het multifunctionele gebruik dat we in de toekomst willen. In opdracht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is er een onderzoek uitgevoerd hoe de banken verrijdbaar gemaakt kunnen worden. Hierover heeft u in een eerdere editie van KerkVenster kunnen lezen. Het onderzoek is nog niet geheel afgerond.

De Oude Helenakerk is een rijksmonument. Dit betekent veel extra overleg met anderen. Zo is er diverse keren overleg geweest met het Gelders Genootschap, Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Commissie Cultureel Erfgoed en Gemeente Aalten. Corona gooit ook hier roet in het eten en zo wordt het proces helaas ernstig vertraagd. Wij realiseren ons dat de PGA behoefte heeft aan duidelijkheid. Die duidelijkheid is natuurlijk ook voor de OHK-groep van belang Helaas kunnen wij deze dus nog niet geven, hoe graag we ook zouden willen. Er is zelfs nog geen positief advies van de RCE. Dat kan ook pas gegeven worden als de definitieve plannen bekend zijn, terwijl er nu nog een aantal onderzoeken lopen zoals boven genoemd.
Indien wij als onderdeel van de overeenkomst het eigendom van de Oude Helenakerk overdragen aan de GK, zijn wij formeel geen eigenaar meer. Het hele pakket van onderhoud en samenhangende kosten wordt van onze schouders genomen. Maar het blijft in ander opzicht van kerkdiensten en dagelijks beheer en gang van zaken wel verder ‘onze’ kerk in het midden van Aalten! De eredienst blijft gewaarborgd via een huurovereenkomst tussen de PGA en de GK, waarbij alleen de PGA de huur op kan zeggen, niet de GK. Het dagelijkse beheer en gang van zaken komt in deze opzet in handen van een plaatselijke commissie, voortaan de PC genoemd. .
De PC zal, als de overeenkomst doorgaat, gevormd worden door gemeenteleden van de PGA en leden uit de plaatselijke gemeenschap welke zich actief willen inzetten voor het behoud en de exploitatie van de Oude Helenakerk met activiteiten die passen bij het gebouw en haar geschiedenis. Ook dit zullen we zorgvuldig uit moeten werken.
Wij realiseren ons dat het hele traject erg lang duurt maar zorgvuldigheid gaat voor snelheid. Mocht u naar aanleiding van dit artikel nog vragen hebben dan kunt u deze per brief of mail sturen naar: bea.buesink@pgaalten.nl